Een goed gesprek na ontslag. Een praktijkvoorbeeld uit het OLVG

De periode na ontslag uit het ziekenhuis is een kritische periode. Veel patiënten (50-80%) weten niet dat medicatie gewijzigd is en ca. 50% gebruikt de medicatie thuis niet zoals voorgeschreven is bij ontslag. Ondanks medicatieverificatie in het ziekenhuis, blijken er na ontslag per patiënt gemiddeld ca. 3 medicijn-gerelateerde-problemen te zijn, bijvoorbeeld door bijwerkingen die ontstaan als gevolg van nieuw gestarte medicatie in het ziekenhuis. Om deze problematiek het hoofd te bieden zijn diverse documenten ontwikkeld, zoals o.a. de richtlijn ‘Overdracht van medicatiegegevens’.

Om deze richtlijn beter in te bedden is er in het afgelopen jaar in Amsterdam, vanuit het BovenIJ ziekenhuis en het OLVG (locatie West) een ZonMw project uitgevoerd (projectnummer: 836044008). Dit project richt zich op het optimaliseren van de samenwerking tussen het ziekenhuis en de eerste lijn, met als belangrijkste doel de patiënt continuïteit van zorg bieden.

Tijdens het project hebben verschillende interventies plaatsgevonden in het ziekenhuis en de 1e lijn. In het ziekenhuis is er naast medicatieverificatie extra aandacht besteed aan het ontslaggesprek, door het toepassen van de ‘teach back’ methode. Patiënten werden gevraagd om te herhalen welke wijzigingen er in hun medicatiegebruik waren. Vervolgens werd het actuele medicatieoverzicht, inclusief de redenen voor medicatiewijzigingen, gecommuniceerd aan de eerste lijn.

Binnen 5 dagen na ontslag werd door de openbare apotheker een huisbezoek afgelegd bij de patiënt, om eventuele vragen, zorgen en/of kennisgebrek rondom medicijngebruik in kaart te brengen, en waar mogelijk op te lossen in samenwerking met de huisarts en/of specialist.

In totaal zijn meer dan 400 patiënten voor dit project gevolgd; hiervan hebben ca. 200 patiënten reguliere zorg ontvangen en ca. 200 patiënten de interventies (teach back en huisbezoek). Patiënten en mantelzorgers zijn gebeld om hun ervaringen uit te vragen, enkele citaten zijn: “Erg handig het huisbezoek. Mijn buurman kan dit ook wel gebruiken, hij kwam gisteren langs en was ontslagen met allerlei nieuwe medicatie waar hij niets van snapte” en “Natuurlijk vond ik het huisbezoek hartstikke goed, anders was de metoprolol nooit verlaagd en was ik niet lekker geweest”!

In 2017 zal er een publiekelijk beschikbaar draaiboek opgeleverd worden met een uitwerking van de regionale samenwerking en de bijbehorende procesevaluatie. In het draaiboek zullen meetbare gegevens het belang en de implementeerbaarheid van het project onderbouwen.

 Met huisbezoek + teachback
Een hoogbejaarde mevrouw wordt ontslagen uit het ziekenhuis met een amoxicilline/clavulaanzuur (AC) kuur. Bij het opnamegesprek geeft mevrouw niet aan dat ze allergisch is. De openbare apotheek en de huisarts hebben de penicilline allergie wel in hun systeem staan. Echter omdat de medicatie reeds gegeven is in het ziekenhuis volgt geen actie in de eerste lijn. Bij een huisbezoek 1 dag na ontslag ziet de apotheker de verschijnselen van de allergie waarna de kuur direct gestaakt wordt.

Zonder huisbezoek + teachback
Een M. Parkinson patiënt wordt ontslagen met een antibioticakuur en krijgt uitsluitend de antibiotica mee omdat men denkt dat de patiënt voldoende voorraad van de thuismedicatie heeft. Enkele dagen later komt hij terug bij de polikliniek neurologie, in een rolstoel, helemaal verstijfd en niet meer in staat om te lopen. Het blijkt dat hij zijn parkinsonmedicatie niet meer heeft ingenomen, omdat deze op was.

Geschreven door:Sara Daliri
Promovendus OLVG