Evaluatie VMS Veiligheidsprogramma van opname naar ontslag

Aanleiding onderzoek Sinds 2008 zetten ziekenhuizen zich in om de patiëntveiligheid te verbeteren door de tien veiligheidsthema’s opgenomen in het VMS Veiligheidsprogramma te implementeren en te borgen in de dagelijkse praktijk. Het NIVEL en EMGO+ Instituut van VUmc/VU evalueerden de implementatie van deze tien thema’s in 2011-2012 voor het eerst. Vier thema’s bleken toen achter te lopen op de andere thema’s. Een van deze thema’s was ‘Medicatieverificatie bij opname en ontslag’. Tevens bleek dat veel ziekenhuizen niet zelf beschikten over gegevens waarmee de voortgang in de implementatie van de thema’s lokaal gemeten kon worden.

Doel  Het onderzoeken van de voortgang van de implementatie van de vier inhoudelijke veiligheidsthema’s ten opzichte van de 1ste evaluatiestudie in 2011/2012. In aanvulling op deze evaluatie is EPD Indicator Scan uitgevoerd om te onderzoeken in hoeverre landelijke meting van de thema’s Medicatieverificatie en High Risk Medicatie voortgezet zou kunnen worden op basis van procesindicatoren die automatisch berekend worden uit EPD gegevens van ziekenhuizen. 

Methode  De 2de evaluatiestudie van het VMS Veiligheidsprogramma en de EPD Indicator Scan maken deel uit van de vierde Monitor Zorggerelateerde Schade in Nederlandse ziekenhuizen. De evaluatie van het thema Medicatieverificatie bestond uit een dossieronderzoek van 1060 patiënten in 15 Nederlandse ziekenhuizen. In het kader van de EPD Indicator Scan werden semigestructureerde interviews uitgevoerd en EPD’s bestudeerd in 12 ziekenhuizen.

Resultaten Door het automatiseren van de transmurale overdracht van de 1ste naar de 2de lijn (via het LSP in combinatie met het EPD) is er een flinke efficiëntiewinst behaald bij de uitvoering en registratie van de handelingen opgenomen in de opnamebundel. Ook zijn de verantwoordelijkheden voor de uitvoering en registratie van deze handelingen centraal belegd bij de apotheek van het ziekenhuis. Deze organisatie van het zorgproces samen met technologische maatregelen hebben er mogelijk toe geleid dat de gemiddelde landelijke adherentie aan de volledige opnamebundel (3 handelingen) significant toegenomen is naar 82% ten opzichte van 43% tijdens het 1ste evaluatieonderzoek (p < 0.05). Het feit dat de adherentie aan de volledige ontslagbundel achterloopt op de opnamebundel, kan juist gezocht worden in het ontbreken van een geautomatiseerde transmurale overdracht van de 2de naar de 1ste lijn en in het beleggen van de verantwoordlijkheden bij meerdere zorgverleners en afdelingen. Desondanks is de adherentie aan de volledige ontslagbundel (4 handelingen) doorgestegen naar 44% ten opzichte van 19% tijdens het 1ste evaluatieonderzoek (p < 0.05). 

Uit EPD Scan bleek dat het voortzetten van een landelijke meting van medicatieverificatie en high risk medicatie op basis van automatisch berekende procesindicatoren uit EPD gegevens van ziekenhuizen nog niet mogelijk is. De benodigde gegevens zijn slechts gedeeltelijk in de EPD’s van de ziekenhuizen beschikbaar, er is sprake van veel variatie in registratiemethoden tussen de ziekenhuizen en de benodigde gegevens zijn niet altijd geschikt voor een automatische berekening van de procesindicatoren. Hierdoor is de wijze waarop de ziekenhuizen procesindicatoren berekenen niet goed vergelijkbaar. 

Geschreven door: 
Dr. Joanna E. Klopotwska
Postdoc onderzoeker medicatieveiligheid- ziekenhuisapotheker
VUmc – EMGO+ Instituut      

Lees hier hier het volledige rapport