Toestemmingsverklaring voor opvragen van thuismedicatie bij openbare apotheek

Wel of geen schriftelijke toestemming voor opvragen gegevens? Ik heb begrepen dat het juridisch gezien nog niet mogelijk is om zonder handtekening van de patiënt een medicatieoverzicht bij de openbare apotheek aan te vragen. Wel hebben veel ziekenhuizen het beleid ingevoerd dat zij op de website en opnamefolder vermelden dat een patiënt indien deze niet akkoord gaat met de uitwisseling van gegevens dit zelf kenbaar moet maken. Mag dit nu wel of wordt dit gedoogd?

Antwoord

De WGBO en de WBP eisen geen schriftelijke toestemming. Er mag worden uitgegaan van een mondelinge toestemming mits deze toestemming is verkregen nadat de patiënt voldoende is geïnformeerd en de mogelijkheid heeft gekregen om bezwaar te maken. De zorgverlener / zorgaanbieder (degene die de gegevens verwerkt) moet de patiënt dus informeren over het feit dat er gegevens worden verwerkt, waar deze gegevens voor gebruikt worden, wie er toegang hebben tot de gegevens, waar gegevens over de patiënt kunnen worden opgevraagd en ook dat de patiënt de mogelijkheid heeft om hiertegen bezwaar te maken. Informeren via een folder of via een website, zonder mondelinge informatie, is onvoldoende. Ziekenhuis en openbaar apotheker hebben beiden een eigen behandelingsovereenkomst met de patiënt en zijn niet direct betrokken bij elkaars overeenkomsten. De toestemming van de patiënt kan daarom niet worden verondersteld. Alleen in noodsituaties mag de toestemming van de patiënt worden verondersteld. Maar er zijn maar heel weinig noodsituaties waarbij de patiënt zelf geen toestemming kan geven en de gegevens ook niet op een andere wijze verkregen kunnen worden. Een schriftelijke toestemming is vooral van belang om bij de externe zorgverleners (zorgverleners buiten het ziekenhuis zoals de apotheker) aan te kunnen tonen dat de patiënt daadwerkelijk toestemming heeft gegeven. De apotheker heeft een geheimhoudingsplicht en moet de gegevens van de patiënt voldoende beschermen voor toegang door onbevoegden. Ook een zorgverlener die geen toestemming van de patiënt heeft verkregen is onbevoegd. De apotheker wil dus graag zeker weten wie de gegevens opvraagt en of dit met toestemming van de patiënt is. Daarom verlangen openbare apothekers een schriftelijke toestemming van de patiënt voordat er gegevens naar het ziekenhuis worden doorgestuurd.

Reactie Mr Jurriane Rendering - KNMP, augustus 2009